Yüksek Bütçeler, Düşük Etki
Çankırı’nın tuz potansiyelinin ve doğal kaynaklarının gerçek anlamda kalkınma aracı haline gelmesi için planlama, uygulama ve değerlendirme süreçlerinin yeniden ele alınması şarttır.
30 Mayıs 2025 - 21:43 - Güncelleme: 30 Mayıs 2025 - 21:48
Çankırı’da bölgesel kalkınma için ayrılan milyonlarca liralık tuz ve haloterapi projeleri, ne yazık ki beklenen ekonomik ve sosyal dönüşümü yaratmaktan çok uzak. Devlet destekleriyle fonlanan bu projeler, yüksek bütçelerine rağmen bölge halkının istihdamına ve yaşam kalitesine somut katkı sunamıyor.
Devasa Kaynak, Yetersiz Yatırım Verimliliği
Son beş yıl içinde Çankırı’da gerçekleştirilen haloterapi merkezi kurulmasından, tuz rafinasyonu, tuz bazlı inovatif ürün geliştirmeye kadar birçok araştırma projesine toplamda onlarca milyon lira kaynak aktarıldı. Örneğin, sadece haloterapi merkezi için ayrılan bütçe 25 milyon TL’yi aşarken, Çankırı’da tuz ekosistemi ve tıbbi bitki üretimine yönelik projeler de 35 milyon TL’nin üzerinde fon aldı.
Ancak bu bütçeler, bölgesel kalkınmanın en önemli göstergelerinden olan istihdam ve ekonomik çeşitlilikte istenilen artışı sağlamadı. Projelerin büyük çoğunluğu yüksek teknoloji ve AR-GE odaklı olsa da, bu yatırımlar yerel ekonomiye yaygın iş imkânları olarak geri dönmedi. Sanayi ve ticaret alanlarında yaratılan yeni istihdam oranları, harcanan bütçe ile kıyaslandığında yetersiz kaldı.
Bölgenin Ekonomik Çeşitliliği Gözardı Edildi
Çankırı’nın doğal tuz rezervleri ve sağlık turizmi potansiyeli bölgesel kalkınma için değerli kaynaklar olsa da, bu alanlara yapılan yatırımların sektörel çeşitliliği desteklememesi büyük bir eksiklik. Tuzun medikal kullanımından yapı malzemelerine kadar farklı alanlarda inovasyon projeleri olsa da, bu çalışmaların yerel KOBİ’lere, zanaatkârlara ve tarımsal üreticilere entegrasyonu sağlanamadı.
Sonuç olarak, ekonomik yapı hâlâ dar kalmakta ve bölge nüfusu, iş ve sosyal yaşam beklentileri nedeniyle göç etmeye devam etmektedir.
Katma Değer Yaratmak Yerine Kaynak İsrafı mı?
Yatırımların ticari başarıya dönüşmemesi, projelerin uzun vadeli sürdürülebilirliğini de tehlikeye atıyor. Bölgedeki birçok proje, yüksek bütçesine rağmen henüz pazarda gerçek bir katma değer oluşturamadı. Örneğin, haloterapi cihazları ve medikal tuz üretimi alanlarında yapılan yatırımlar, teknolojik altyapıya katkı sağlasa da, üretim-tüketim zincirinde yerel katma değer yaratmakta zorlanıyor.
Ayrıca bazı projelerin çevresel ve sosyal etkileri de yeterince değerlendirilmemiş. Bu durum, uzun vadede bölge kaynaklarının verimli kullanılmaması anlamına geliyor.
Sosyal Kalkınma ve İstihdam İçin Yeni Stratejiler Gerek
Bölge ekonomisine ve istihdama doğrudan etki edecek, daha kapsayıcı ve sürdürülebilir politikalar acil ihtiyaç. Üniversite ve kamu işbirliğiyle yürütülen projelerde, yerel halkın katılımı artırılmalı; tarım, turizm ve sanayi sektörleri arasında köprüler kurulmalıdır. Projeler, sadece bilimsel ve teknolojik gelişme değil, bölge insanının yaşam kalitesini yükselten yatırımlara dönüşmelidir.
Çankırı’nın tuz potansiyelinin ve doğal kaynaklarının gerçek anlamda kalkınma aracı haline gelmesi için planlama, uygulama ve değerlendirme süreçlerinin yeniden ele alınması şarttır.
Çankırı için büyük umutlarla başlatılan projeler, şimdilik hayal kırıklığına dönüşmüş durumda. Yatırım miktarları yüksek, ancak yatırımların etkisi ve verimliliği yerel halkın beklentilerinin çok altında kalıyor. Bu tablo, bölgesel kalkınma yolunda önümüzde aşılması gereken ciddi engeller olduğunu gösteriyor.
| Haloterapi ve Rehabilitasyon Programı | ||||
| 1 | Haloterapi ve Rehabilitasyon Merkezinin Kurulması | 25.042.734 | 5 Yıl | |
| Analiz Programı | ||||
| 1 | Tuz Ekosisteminde Olgunlaştırılacak Çankırı Küpecik Peyniri Üretiminin Yapay Zekâ Tabanlı Analizi | 7.110.969 | 2 Yıl | |
| 2 | ÇANKAM Altyapısının Geliştirilmesi ve Akreditasyonu | 24.000.000 | 3 Yıl | |
| 3 | Kaya Tuzu Rafinasyon Prosesinin Termoekonomik Optimizasyonu | 230.000 | 2 Yıl | |
| 4 | Tuz Endüstrisi Atıklarından Tekrar Çözündürme ile Sodyum Klörür Kazanımı | 2.960.000 | 2 Yıl | |
| 5 | Tuz Cevherinden Tuzun Eksraksiyonunda Ultrasonikasyon ve Solvotermal Etki ile Optimizasyon | 1.000.000 | 2 Yıl | |
| 6 | Çankırı Tuz Mağarası ve Çevresinin Ekobiyoiklimsel Özelliklerinin Haritalanması ve Bitkilendirme ile Katma Değerli Sekonder Metabolitlerin Üretilmesi Bakımından Değerlendirilmesi | 17.689.561 | 3 Yıl | |
| İnovatif Ürünler Programı | ||||
| 1 | Korozyona ve Tuz Matrikse Dirençli Yapı Malzemelerinin Eldesi | 4.800.000 | 2 Yıl | |
| 2 | Binalarda ve tesisat sistemlerinde kullanılmak üzere yeni nesil yalıtım malzemesi üretimi: Tuz Beton Bloklar | 4.445.000 | 3 Yıl | |
| 3 | Klor-Alkali Proseslerinde Kullanılmak Üzere Elektro Diyaliz Membranlarının Üretimi Karakterizasyonu ve Uygulama Alanlarının Genişletilmesi | 7.337.000 | 3 Yıl | |
| 4 | Haloterapi Solunum Cihazı Tasarım ve Üretimi | 6.315.000 | 3 Yıl | |
| 5 | Çankırı Kaya Tuzundan Ultra Saflıkta Medikal Tuz Üretimi İçin Polimerik Adsorbentlerin Geliştirilmesi | 6.554.250 | 3 Yıl | |
| Tuz Temelli Stratejik Ürünler Programı | ||||
| 1 | Çankırı Kayatuzu Katkılı Alternatif Ürünler | 6.000.000 | 3 Yıl | |
| 2 | Radyasyon Dedektör Malzemesi Olarak Çankırı Kaya Tuzlarının Kullanılabilirliğinin Araştırılması | 387.000 | 3 Yıl | |
| 3 | Çankırı Kaya Tuzu İşletmelerinden Alınan Atık Kil ve Bazı Metal Bileşikleri Kullanılarak Kil/Talaş ve PP/PE/Kil Kompozit Malzemelerin Hazırlanması; Gama ve Nötron Kalkanlama Özelliklerinin İncelenmesi | 1.051.200 | 2 Yıl | |
| 4 | Çankırı Kaya Tuzu Kullanılarak Düşük Sıcaklık Termal Enerji Depolama Malzemelerinin Hazırlanması, Karakterize Edilmesi ve Enerji Depolama Performansının Belirlenmesi | 14.320.000 | 3 Yıl | |
| 5 | Ham Tuz Cevherinden SO2 ve CO2 Gazları Kullanılarak Yüksek Saflikta Tuz Eldesi ve Tuz Kalitesinin Öngörülmesi | 2.200.000 | 2 Yıl | |
| 6 | Enerji Depolama Sistemi Olarak Prototip Tuzlu Su Bataryasının Üretimi | 5.950.000 | 3 Yıl | |
| 7 | Rafine Tuz Üretim Proses Atıklarının Su Kirliliği Oluşturan Maddelerin Gideriminde Kullanılmak Üzere Adsorban ve Aerojel Üretimi | 2.800.000 | 2 Yıl | |
| 8 | Tuz ve Tuz Kili Katkili Biyo Polimer Kompozit Üretimi ve Yalitim Sektöründe Kullanilmak Üzere Optimizasyonu |
1.650.000 | 3 Yıl | |
| Tuz Ekosistemi Programı | ||||
| 1 | Çankırı Tuzcul Ekosistemlerindeki Nadir Endemiklerin Tespiti ve Çankırı İli Tanıtımında Kullanılabilme Olanaklarının Araştırılması | 480.000 | 2 Yıl | |
| 2 | Çankırı’da Yetişen Bazı Kavun Türlerinin Farklı Tuz Konsantrasyonundaki Verimliliklerinin Tespit Edilmesi ve Sekonder Metabolit Profillerinin Belirlenerek Bazı Biyoaktivite Potansiyellerinin Araştırılması | 4.997.800 | 3 Yıl | |
| 3 | Tuzlu Koşullarda Tıbbi ve Aromatik Bitkilerin Yetiştirilmesi ve Katma Değerli Ürünler Elde Edilmesi ve Pilot Bal Üretim Entegre Tesisinin Kurulması | 35.000.000 | 5 Yıl | |
| Sanat, Tasarım, Medya ve Farkındalık Programı | ||||
| 1 | Gastronomik Bir Değer Olarak Çankırı Tuzu | 145.920 | 1 Yıl | |
| 2 | Çankırı Yöresi Endemik Bitkilerinden Esinlenilerek Oluşturulan Desen Tasarımları ve Bu Tasarımların Giyilebilir Ürünlere Dönüştürülmesi | 194.000 | 2 Yıl | |
| 3 | Dijital Tuz Atlası | 375.500 | 2 Yıl | |
| 4 | Çankırı Tuz Mağarasının Akustik Özelliklerinin Belirlenmesi | 2.000.000 | 1 Yıl | |
| 5 | Doğu (Türk) ve Batı (İngiliz) Sözlü ve Yazılı Edebiyatlarında Tuz | 100.000 | 2 Yıl | |
| 6 | “Tuz Devri” Çizgi Film Projesi | 6.874.800 | 2 Yıl | |
| 7 | “Tuzun Sırrı” adlı Uzun Metraj Belgesel Film Projesi | 8.532.979 | 2 Yıl | |
| 8 | Tuz Mağarası Konserleri |
4.277.480 |
3 Yıl |
|
| 9 | Tuz Müzesi, Yapay Zeka Destekli Sanal Tuz Müzesi ve Miniatuz | 12.739.237,28 | 2 Yıl |
|
Bu haber 1827 defa okunmuştur.
FACEBOOK YORUMLAR