Türkiye Dijital Yarışta Avrupa'nın Neresinde?

Türkiye Dijital Yarışta Avrupa’nın Neresinde?

Sümeyra Türk, “Ankara’dan bildiriyor. Sevgili Haberci18.com okuyucuları, hepinize kucak dolusu selam.”

Dijitalleşme, çağımızın en büyük yarış maratonu. Peki, Türkiye bu maratonda Avrupa ile nasıl bir mücadele veriyor? Teknolojiye kafa yoran, konuya hâkim isimlerin Ankara’daki kulis sohbetlerinde, bu sorunun cevabı hem umutlandırıyor hem de düşündürüyor. Aselsan’la ilişkili bir bilişim firmasında teknoloji alanında deneyim kazanmış, ICT Media dergisinde muhabirlik ve sayfa yazarlığı yaparak sektörün nabzını tutan biri olarak, bu dijital serüvene birlikte dalalım diyorum.

Avrupa Komisyonu’nun 2024 e-Devlet Kıyaslama Raporu’na göre, Türkiye e-Devlet hizmetlerinde adeta parlıyor. 35 ülke arasında 10. sıraya yerleşip, 83 puanla AB ortalamasını (76 puan) geride bırakmışız. Ankara’dan yönetilen e-Nabız, Reçetem ve İlaç Takip Sistemi ile sağlıkta dijitalleşme liginde 90 puanla 4. sıraya oturduk. Nüfus büyüklüğüne göre Avrupa’da lideriz. Kullanıcı dostu arayüzler, mobil uyumluluk ve destek hizmetlerinde 100 tam puan alarak, dijital devlet hizmetlerinde “Biz buradayız!” diyoruz.

Ancak teknoloji kulislerinde başka bir gerçek dillendiriliyor: İnternet hızı ve bağlantıda Avrupa’nın epey gerisindeyiz. 2025 Speedtest verileri, sabit internette 50.71 Mbps ile dünyada 101. sırada olduğumuzu söylüyor. Fransa 290.75 Mbps ile 5., Hollanda 202.75 Mbps ile 21. sırada. Mobil internette de durum farklı değil; İstanbul 71.65 Mbps ile 93., Ankara 68.69 Mbps ile 95. sırada. Danimarka ve Hollanda bizi sollamış. Kırsal bölgelerde ise tablo daha vahim; internet erişimi kentlere göre %50 düşük. Bu uçurum, dijitalleşmenin eşit yayılmasının önündeki en büyük engel.

Sanayi 4.0 ve yapay zeka (YZ) sahnesinde ise henüz ilk adımları atıyoruz.

Eurostat 2024 verilerine göre, işletmelerde YZ kullanımı %4.4 ile AB’de sondan ikinci. Büyük şirketler 50/100 yetkinlik puanıyla önde, ama küçük işletmeler 33/100 ile geride. Yatırım maliyetleri ve belirsizlikler, dönüşümü yavaşlatıyor.

Almanya ve Çin gibi ülkeler ise bu alanda fırtına gibi esiyor. Yine de umutlu işaretler yok değil.

We Are Social 2025 raporu, Türkiye’nin güçlü yanlarını ortaya koyuyor: %88.3 internet penetrasyonu, Türkiye nüfusunun %88.3’ünün internet kullandığı anlamına geliyor. Yani, Türkiye’de yaklaşık 77.3 milyon kişi internete erişiyor. Bu oran, toplam nüfusun büyük bir kısmının çevrimiçi olduğunu gösteriyor ve dijital hizmetlere, sosyal medyaya veya diğer internet tabanlı platformlara erişim sağlayan bireylerin yüzdesini ifade ediyor. Başka bir deyişle, her 100 kişiden yaklaşık 88’i internet kullanıyor; geriye kalan %11.7’lik kesim ise (kırsal bölgeler, yaşlı nüfus veya ekonomik nedenler gibi faktörler nedeniyle) internete erişmiyor. Bu bağlamda, Türkiye’nin yüksek internet penetrasyonu, dijitalleşmede önemli bir mesafe kat ettiğini gösterse de, kalan %11.7’lik kesime erişimi artırmak ve kırsal-kent farkını kapatmak hâlâ bir öncelik olarak öne çıkıyor. Aynı raporda; %66.7 sosyal medya kullanımı (58.5 milyon kullanıcı) ve %92.1 mobil bağlantı (80.7 milyon).

Peki, AB fonlu AI EDIH Türkiye ve MEXT gibi projelerde durumumuz nedir?

AI EDIH Türkiye (Artificial Intelligence European Digital Innovation Hub Türkiye), yapay zekâ odaklı bir Avrupa Dijital İnovasyon Merkezi. Avrupa Birliği’nin Dijital Avrupa Programı kapsamında desteklenen bu proje, Türkiye’de yapay zekâ teknolojilerinin geliştirilmesini ve işletmelere, özellikle KOBİ’lere, bu alanda yenilikçi çözümler sunmasını amaçlıyor. Eğitim, danışmanlık ve altyapı desteğiyle, Türk şirketlerinin YZ’yi daha etkin kullanmasına olanak sağlıyor.

MEXT ise, Türkiye Metal Sanayicileri Sendikası (MESS) tarafından hayata geçirilen bir teknoloji merkezi. Sanayi 4.0’a geçişi hızlandırmak için dijital dönüşüm eğitimleri, teknoloji test ortamları ve yenilikçi çözümler sunuyor. Her iki proje de, Türkiye’nin dijitalleşme yarışında Avrupa ile arayı kapatması için kritik adımlar. Ama kırsal-kent farkı ve kadınların teknoloji sektöründe düşük temsili (%30’un altında) gibi yapısal sorunlar, hâlâ çözülmeyi bekliyor.

Teknolojiyle ilgilenenlerin Ankara’daki kulislerdeki soru net: Türkiye, dijital yarışta Avrupa’yı yakalayabilecek mi? e-Devlet ve sağlıkta attığımız adımlar gurur verici, ama altyapı, YZ ve sanayi dönüşümünde daha cesur hamlelere ihtiyacımız var. Bu maratonu kazanmak için hep birlikte koşmamız şart. Sizce, sevgili okuyucular, Türkiye bu yarışta nasıl öne geçer?

Sümeyra Türk.